پیشگفتار مؤسسه

نظام‌های بازنشستگی به‌عنوان یکی از ارکان اساسی نظام‌های رفاه اجتماعی، نقشی تعیین‌کننده در تضمین امنیت اقتصادی سالمندان و پایداری اجتماعی ایفا می‌کنند. در دهه‌های اخیر، شتاب سالمندی جمعیت، تحولات بازار کار و فشارهای مالی بر صندوق‌های بازنشستگی، این نظام‌ها را در بسیاری از کشورها با چالش‌های جدی مواجه ساخته است. در این میان، چین به‌عنوان دومین کشور پرجمعیت جهان و یکی از مهم‌ترین اقتصادهای نوظهور، نمونه‌ای چشمگیر از تلاش برای طراحی و اصلاح یک نظام بازنشستگی گسترده و چندلایه به شمار می‌آید.

متن حاضر ترجمه مقاله‌ای است که به بررسی نظام بازنشستگی چندلایۀ چین می‌پردازد و با نگاهی تحلیلی، ساختارها، تحولات و عملکرد لایه‌های مختلف این نظام، از مستمری‌های دولتی و شغلی گرفته تا بیمه‌های مستمری خصوصی را تشریح می‌کند. نویسندگان به‌خوبی روند توسعۀ پوشش بیمه‌ای، تغییرات مربوط به حق بیمه و مستمری، نقش دولت در تأمین مالی صندوق‌ها و نوآوری‌هایی نظیر حساب‌های انفرادی فرضی را توضیح داده‌اند و در کنار آن، مشکلات اساسی نظام بازنشستگی فعلی چین را، از جمله پایداری مالی، نابرابری‌های منطقه‌ای، کفایت مزایا و ریسک‌های مالی، به‌صورت منسجم تحلیل کرده‌اند. در بخش دیگری از این مقاله اصلاحات و گزینه‌های سیاستی احتمالی بررسی شده است؛ اصلاحاتی که شامل جست‌وجوی روش‌های جدید تأمین مالی، بهبود بهره‌وری، افزایش سن بازنشستگی و بهره‌برداری از دارایی‌های مسکن برای دوران سالمندی است. این مباحث، تصویری روشن از چالش‌ها و انتخاب‌های پیش‌روی سیاست‌گذاران چین در مواجهه با مسئلۀ سالمندی جمعیت ترسیم می‌کند.

چین در چارچوب نظام بازنشستگی خود مسیر آزمون و خطایی را طی کرده که به دلیل تجربه‌های عملی و یادگیری در حین اجرا، مسیری مستقل و متفاوت از مدل دولت رفاه کشورهای اروپایی بوده است. با توجه به گسترش سریع شهرنشینی در چهار‌ دهۀ گذشته  و گستردگی اقتصاد غیررسمی در برهه‌های زمانی مختلف، این کشور توانسته است به‌طور مؤثر از تنوع صندوق‌های بازنشستگی برای پوشش گستردۀ جامعه در حال تغییر خود استفاده کند. تحلیل این تجربیات می‌تواند الگویی ارزشمند برای سیاست‌گذاری در حوزۀ صندوق‌های بازنشستگی در ایران فراهم کند.