فراخوان دریافت پیشنهاد پژوهشی
تاریخ انتشار: ۱۴۰۵/۰۵/۲۴ اعتبار یک ماه پس از انتشار (۱۴۰۵/۰۶/۲۰)
بررسی اولویت خدمات حمایتی در دهکهای مختلف بازنشستگان
بیان مسئله
صندوق بازنشستگی کشوری در سالهای اخیر با محدودیتهای جدی مالی و افزایش هزینههای مرتبط با ارائه خدمات به بازنشستگان مواجه بوده است. استمرار این شرایط، امکان تأمین و ارائه مطلوب طیف گستردهای از خدمات حمایتی به تمامی بازنشستگان را با چالش مواجه کرده و در برخی حوزهها، از جمله خدمات درمانی و بیمه تکمیلی، فشار مالی قابل توجهی بر منابع صندوق ایجاد کرده است. در چنین شرایطی، تداوم ارائه خدمات با سطح و شرایط یکسان به تمامی بازنشستگان میتواند به کاهش اثربخشی منابع و افت کیفیت خدمات منجر شود.
یکی از رویکردهای قابل بررسی برای مواجهه با این مسئله، هدفمندسازی خدمات حمایتی و تخصیص منابع متناسب با توان اقتصادی و میزان نیاز افراد و خانوارها است. بر اساس این رویکرد، به جای توزیع یکسان منابع محدود صندوق میان تمامی دریافتکنندگان، میتوان سطوح متفاوتی از حمایت را برای گروههای مختلف تعریف کرد؛ به نحوی که بازنشستگان و خانوارهای کمبرخوردار از حمایت بیشتری برخوردار شوند و افراد دارای توان اقتصادی بالاتر، متناسب با شرایط خود، سهم بیشتری از هزینه خدمات را تقبل کرده یا از سطح متفاوتی از حمایت برخوردار شوند.
با این حال، تحقق چنین رویکردی مستلزم پاسخ به مجموعهای از پرسشهای اساسی است. از جمله اینکه آیا اطلاعات موجود درباره وضعیت اقتصادی بازنشستگان برای چنین تفکیکی کفایت میکند؟ آیا دهکبندی اقتصادی موجود میتواند مبنای مناسبی برای تعیین سطح حمایت باشد یا لازم است شاخصهای دیگری همچون درآمد خانوار، دارایی، تعداد اعضای خانوار، هزینههای ضروری، هزینههای درمانی و سایر ابعاد آسیبپذیری اقتصادی نیز در نظر گرفته شود؟ همچنین، آیا امکان تفکیک خدمات به سطوح مختلف وجود دارد و اجرای چنین نظامی از نظر مالی، اجرایی، حقوقی و اجتماعی تا چه اندازه امکانپذیر است؟
از این رو، انجام پژوهشی برای امکانسنجی هدفمندسازی خدمات حمایتی صندوق و طراحی چارچوبی برای تخصیص متناسب خدمات با توان اقتصادی و نیاز بازنشستگان و خانوارهای آنان ضروری به نظر میرسد.
هدف پژوهش
هدف اصلی پژوهش، امکانسنجی و ارائه الگوی پیشنهادی برای هدفمندسازی خدمات حمایتی صندوق بازنشستگی کشوری بر اساس توان اقتصادی و میزان نیاز بازنشستگان و خانوارهای آنان است؛ به نحوی که ضمن حفظ حداقل سطح حمایت برای جامعه هدف، امکان تخصیص منابع بیشتر به گروههای کمبرخوردار و نیازمندتر و در نتیجه افزایش کارایی و اثربخشی منابع محدود صندوق فراهم شود. در این راستا، پژوهش باید ضمن بررسی تفاوت وضعیت اقتصادی و الگوی نیاز بازنشستگان در گروههای مختلف، امکان استفاده از دهکهای اقتصادی یا سایر شاخصهای مناسب برای طبقهبندی دریافتکنندگان خدمات را بررسی کرده و چارچوبی برای تعیین سطح و نوع حمایت متناسب با وضعیت هر گروه پیشنهاد کند.
محورهای پیشنهادی پژوهش
پژوهش پیشنهادی میتواند، حسب تشخیص مجری، یک یا تعدادی از محورهای زیر را مورد بررسی قرار دهد:
- شناسایی تفاوتهای اقتصادی و اجتماعی بازنشستگان و خانوارهای آنان و بررسی الگوی نیاز به خدمات حمایتی در گروههای مختلف؛
- ارزیابی کفایت دهکبندی اقتصادی موجود برای هدفمندسازی خدمات و بررسی امکان استفاده از شاخصهای ترکیبی توان اقتصادی و آسیبپذیری؛
- شناسایی خدماتی که قابلیت بیشتری برای هدفمندسازی و ارائه در سطوح متفاوت دارند و خدماتی که ضرورت دارد به صورت عمومی ارائه شوند؛
- طراحی سناریوهای مختلف برای تفکیک دریافتکنندگان خدمات و تعیین سطوح متفاوت حمایت؛
- بررسی امکان تعیین سهم متفاوت صندوق و دریافتکننده در تأمین هزینه خدمات بر اساس توان اقتصادی؛
- برآورد آثار مالی و بودجهای سناریوهای مختلف و میزان صرفهجویی یا بازتخصیص منابع حاصل از هر سناریو؛
- بررسی پیامدهای اجتماعی، رفاهی و عدالت توزیعی هر یک از سناریوها؛
- بررسی الزامات و موانع حقوقی، اجرایی، اطلاعاتی و نهادی اجرای نظام هدفمندسازی؛
سؤال اصلی پژوهش
هدفمندسازی خدمات حمایتی صندوق بازنشستگی کشوری بر اساس توان اقتصادی و میزان نیاز بازنشستگان و خانوارهای آنان تا چه اندازه از نظر اقتصادی، اجتماعی، حقوقی، اطلاعاتی و اجرایی امکانپذیر است و در صورت امکانپذیری، چه الگوی مناسبی برای طبقهبندی دریافتکنندگان و تعیین سطح خدمات حمایتی متناسب با وضعیت آنان میتوان پیشنهاد کرد؟
انتظار از پیشنهاد پژوهشی
انتظار میرود پیشنهادهای پژوهشی ارائهشده، صرفاً به توصیف وضعیت اقتصادی بازنشستگان یا رتبهبندی خدمات در دهکهای مختلف محدود نباشند، بلکه امکان طراحی و اجرای یک نظام هدفمند برای تخصیص خدمات حمایتی را مورد ارزیابی قرار دهند. به طور مشخص، خروجی پژوهش باید به صندوق کمک کند تا از الگوی فعلیِ خدماترسانی به سمت الگویی حرکت کند که در آن، ضمن حفظ سطح پایه حمایت برای جامعه بازنشستگان، منابع حمایتی بیشتر به خانوارهای کمتوانتر و نیازمندتر اختصاص یابد و سطح مشارکت یا حمایت برای گروههای برخوردارتر متناسب با توان اقتصادی آنان تعیین شود.
با توجه به این مسئله از همه علاقهمندان دعوت میشود طرحهای پژوهشی (پروپوزال) خود را، به همراه رزومه علمی در قالب مصوب موسسه به ایمیل info@saba-psi.ir ارسال نمایند.
