در نشست اخیر مؤسسه راهبردهای صبا، آقای ابوالفضل عباسی پژوهشگر حوزه سیاستهای رفاه و بازنشستگی، نتایج مطالعه خود با عنوان «انتقال صندوق بازنشستگی فولاد؛ ضرورتها و چالشها» را ارائه کرد. این پژوهش به بررسی ابعاد حقوقی، مالی و نهادی ادغام صندوق فولاد در صندوق بازنشستگی کشوری پرداخته و ضرورتها و چالشهای این انتقال را تحلیل کرده است.
آقای ابوالفضل عباسی در نشست مؤسسه راهبردهای صبا گفت: «پیشتر تلاشهایی برای ادغام صندوق فولاد در سازمان تأمین اجتماعی انجام شده بود، اما با رأی دیوان عدالت اداری مبنی بر دولتی بودن ماهیت این صندوق، آن تلاشها به نتیجه نرسید. اکنون با تصویبنامه شورای عالی اداری، موضوع ادغام مجدداً در دستور کار قرار گرفته است. پرسش اصلی این است که چه ضرورتی برای ادغام وجود دارد و چه چالشهایی در این مسیر محتمل است.»
وی در ادامه افزود: «ضرورتهای ادغام را میتوان در چند محور خلاصه کرد: نخست، ایجاد هماهنگی میان صندوقها و کاهش پراکندگی و ناهماهنگی موجود؛ دوم، ایجاد نظام نظارت کارآمد برای کاهش خطر سوءمدیریت و اتلاف منابع؛ سوم، تبعیت صندوقها از سیاستهای کلان دولت، بهویژه در حوزه متناسبسازی؛ چهارم، رفع تفاوتهای غیرموجه در برخورداری از مزایای بازنشستگی؛ و پنجم، مدیریت بحران و جلوگیری از ناپایداری مالی. »
عباسی سپس به چالشهای ادغام اشاره کرد و گفت: «تفاوت در نرخ حق بیمه میان صندوق فولاد و صندوق بازنشستگی کشوری، نخستین چالش جدی است. شرایط احراز بازنشستگی و ازکارافتادگی نیز در دو صندوق متفاوت است و همین امر میتواند موجب نارضایتی ذینفعان شود. نظام پرداخت شاغلان نیز در صندوق فولاد بر اساس طرح طبقهبندی مشاغل است، در حالی که در صندوق کشوری بر مبنای قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت عمل میشود. اگر تبصره ۵ ماده ۱۰۹ برای بازنشستگان معدنی اعمال نشود، حقوق آنان در صورت انتقال کاهش خواهد یافت.»
وی ادامه داد: «حقوق بازنشستگی، حقوق وظیفهبگیران، و حتی پوشش درمانی در دو صندوق تفاوتهای چشمگیری دارد. صندوق فولاد تقریباً تمامی هزینههای درمانی را با فرانشیز اندک پوشش میدهد، در حالی که صندوق کشوری پوشش محدودتری دارد. همچنین فعالیتهای اقتصادی صندوق فولاد عمدتاً ناشی از انتقال سهام بابت رد دیون دولت بوده که با مشکلاتی همچون زیانده بودن شرکتها و بازدهی پایین مواجه است. انتقال این شرکتها میتواند مشکلات صندوق مقصد را تشدید کند.»
عباسی درباره بار مالی ادغام گفت: «ادغام صندوق فولاد بار مالی سنگینی بر صندوق بازنشستگی کشوری تحمیل خواهد کرد. این موضوع نیازمند پیشبینی دقیق منابع مالی و محل تأمین آن است. علاوه بر این، نسبت تعداد کارکنان صندوق فولاد به مشترکان آن بسیار بالاست و پایگاه داده این صندوق نیز دچار نقصهای جدی است. این مسائل هزینههای اداری و مدیریتی صندوق مقصد را افزایش خواهد داد.»
وی در بخش دیگری از سخنان خود به تصویبنامه اخیر شورای عالی اداری اشاره کرد و اظهار داشت: «سؤال مهم این است که آیا شورای عالی اداری صلاحیت چنین تصویبنامهای را دارد؟ صندوقها برای امور کلان خود نیازمند مصوبه هیئت امنای تأمین اجتماعی هستند. بنابراین بدون مصوبه هیئت امنا، ادغام نمیتواند بهطور کامل و قانونی انجام شود.»
عباسی در توضیح مفاد تصویبنامه گفت: «بر اساس ماده یک، تمامی وظایف، اختیارات، داراییها، تعهدات و کارکنان صندوق فولاد به صندوق بازنشستگی کشوری منتقل میشود. سازمان برنامه و بودجه نیز مکلف است اعتبارات لازم برای پرداخت حقوق بازنشستگان و وظیفهبگیران صندوق فولاد را در اعتبارات سالانه صندوق کشوری پیشبینی کند. همچنین صندوق کشوری موظف است هر سال حداقل ۲۵ درصد از کارکنان صندوق منتقلالیه را کاهش دهد.»
وی افزود: «وظایف و اختیارات مدیرعامل، هیئتمدیره و هیئت نظارت صندوق فولاد به مدیرعامل و هیئتمدیره صندوق کشوری واگذار میشود و سمتهای قبلی خاتمه مییابد. صندوق کشوری نیز مکلف است حسابهای جداگانهای برای امور صندوق فولاد ایجاد کند و مدیر داخلی حساب را با شرایط قانونی منصوب نماید.»
عباسی در جمعبندی سخنان خود تأکید کرد: «انتقال صندوق فولاد اگرچه میتواند به یکپارچهسازی و کاهش ناهماهنگیها کمک کند، اما بدون اصلاح ساختارهای مدیریتی، پیشبینی منابع مالی پایدار و رعایت حقوق قانونی ذینفعان، این ادغام میتواند بحرانهای جدیدی ایجاد کند. بنابراین باید با دقت، شفافیت و نگاه کارشناسی به این موضوع پرداخته شود تا منافع بازنشستگان فولاد و پایداری نظام بازنشستگی کشور تضمین گردد.»
هدف سلسله نشستهای صبا، به اشتراکگذاری یافتههای پژوهشی موسسه راهبردی صبا توسط نگارندگان آن با جامعه علمی، رسانهها و علاقهمندان به مسائل راهبردی است؛ علاقهمندان میتوانند اخبار مربوط با این نشستها را از اینجا دنبال کنند.
